Mâm ngũ quả từ lâu đã trở thành biểu tượng không thể thiếu trên bàn thờ gia tiên mỗi dịp Tết đến, xuân về. Một mâm ngũ quả được trang trí đẹp không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn ẩn chứa nhiều ý nghĩa sâu sắc, phản ánh mong ước về một năm mới đầy hạnh phúc, đủ đầy. Vậy bạn đã biết nên chọn loại quả gì để vừa đẹp mắt, vừa 'rước lộc' vào nhà? Cùng Nhựa Việt Nhật tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa và những bí quyết trang trí mâm ngũ quả chuẩn phong thủy trong bài viết dưới đây nhé!
Nguồn gốc và ý nghĩa của mâm ngũ quả ngày Tết
Mâm ngũ quả là một mâm có năm loại trái cây khác nhau, thường được các gia đình Việt chuẩn bị để lên bàn thờ trong những ngày lễ, Tết Tên gọi “ngũ quả” xuất phát từ quan niệm ngũ hành trong triết lý phương Đông: Kim – Mộc – Thủy – Hỏa – Thổ, tượng trưng cho sự cân bằng và hài hòa trong cuộc sống. Mỗi loại quả trên mâm đều mang một ý nghĩa riêng: mong sự may mắn, đủ đầy, hạnh phúc, thịnh vượng và sức khỏe.
Ngoài ý nghĩa tâm linh, mâm ngũ quả còn phản ánh sự khéo léo và sáng tạo của con người Việt Nam trong việc lựa chọn, sắp xếp màu sắc, hình dáng của các loại trái cây sao cho hài hòa và đẹp mắt, tạo nên một không gian ấm cúng, trang trọng trên bàn thờ tổ tiên.
Tết nên bày quả gì? Ý nghĩa các loại quả phổ biến
Tùy theo đặc điểm khí hậu và quan niệm vùng miền, các loại quả được lựa chọn sẽ có sự khác biệt:
Mâm ngũ quả miền Bắc: Chú trọng ngũ hành
Người miền Bắc bày mâm ngũ quả theo thuyết Ngũ hành trong văn hóa phương Đông, coi vạn vật phải dung hòa với trời đất. Vì vậy, mâm ngũ quả thường được phối theo năm màu tượng trưng cho ngũ hành. Các loại quả được sắp xếp xen kẽ để vừa đẹp mắt vừa hợp phong thủy trong ngày Tết.
Cách trình bày truyền thống thường là chuối đặt ở dưới cùng, làm đế nâng các loại quả khác. Chính giữa mâm thường đặt quả bưởi hoặc phật thủ vàng, các loại quả khác xung quanh. Những chỗ còn trống được cài xen các quả như quýt vàng, táo xanh, ớt đỏ, tạo điểm nhấn sinh động.
Ngày nay, với sự đa dạng của hoa quả, mâm ngũ quả trở nên phong phú hơn. Người ta không còn quá câu nệ vào số “ngũ” nữa mà có thể bày bát, cửu hay thập quả, thêm chùm nho, táo xanh, hồng xiêm hay ớt đỏ… Dù có nhiều loại quả hơn, nhưng người ta vẫn gọi là “mâm ngũ quả”.
Mâm ngũ quả miền Nam: "Cầu vừa đủ xài sung túc"
Người miền Nam thường chọn quả theo cách phát âm (nói lái) để gửi gắm mong ước thiết thực:
- Mãng cầu: Cầu mong mọi sự như ý.
- Sung: Mong muốn sức khỏe và tiền bạc luôn sung mãn.
- Dừa: Phát âm giống "vừa", nghĩa là không thiếu thốn.
- Đu đủ: Mang ý nghĩa về sự đầy đủ, thịnh vượng.
- Xoài: Phát âm giống "xài", mong cầu tiêu xài không thiếu thốn.
Mâm ngũ quả miền Trung: Sự giao thoa và thành tâm
Miền Trung vốn chịu nhiều thiên tai, đất đai không trù phú nên mâm ngũ quả thường không quá khắt khe. Có gì cúng nấy, miễn là tươi ngon và thành tâm. Các loại quả thường thấy là: Thanh long, dưa hấu, mãng cầu, cam, quýt…
3. Những lưu ý "vàng" khi trang trí mâm ngũ quả
Để mâm ngũ quả không chỉ đẹp mà còn đúng phong thủy, bạn cần lưu ý:
- Không rửa quả bằng nước: Đây là sai lầm phổ biến khiến quả nhanh bị thối, hỏng. Bạn chỉ nên dùng khăn ẩm lau sạch lớp bụi bẩn bên ngoài.
- Chọn quả già nhưng chưa chín quá: Nên chọn quả xanh hoặc bắt đầu chín để có thể trưng được suốt những ngày Tết (từ 30 đến mùng 5).
- Tránh các loại quả có gai nhọn hoặc mùi quá nồng: Theo quan niệm phong thủy, không nên bày sầu riêng, mít hay các quả có gai sắc nhọn trên bàn thờ vì chúng mang năng lượng không tốt.
- Ưu tiên số lẻ: Mâm ngũ quả thường được bày theo số lẻ (với người miền Bắc) vì số lẻ tượng trưng cho sự sinh sôi, nảy nở.
Kết luận
Dù mỗi vùng miền có cách trang trí mâm ngũ quả khác nhau, nhưng tựu trung đều thể hiện tấm lòng thành kính với tổ tiên, niềm mong ước một năm mới an khang, thịnh vượng. Hy vọng những chia sẻ trên sẽ giúp bạn có một mâm ngũ quả rực rỡ, mang lại vạn sự như ý và tài lộc hanh thông cho cả gia đình trong năm mới này.